Στο τρίτο πάνελ συμμετείχαν με επιστημονικά εμβριθείς αναλύσεις ο κύριος Παπανδρέου Ανδρέας, Καθηγητής στο ΕΚΠΑ, η κύρια Αθουσάκη Έλενα, Επικεφαλής ESG, Βιωσιμότητας και Κλιματικής Αλλαγής στην Motor Oil, η κύρια Λειβαδάρου Ευγενία, σύμβουλος ενεργειακής μετάβασης, η κύρια Κιουμουρτζή Πασχαλιά, Prinos Subsurface Lead στην Energean και ο κύριος Πάνος Απόστολος, Head of Energy Management στην Enel Green Power Hellas.
Ο κύριος Παπανδρέου ξεκινώντας την ομιλία του με την παραδοχή ότι «η φύση δεν γνωρίζει σύνορα» κατέστησε σαφή την αναγκαιότητα συντονισμένης δράσης σε παγκόσμιο επίπεδο κατά της κλιματικής αλλαγής. Θέλοντας να σχηματίσει την ιστορική γραμμή των Θεωρητικών και πρακτικών θεμελίων των διεθνών περιβαλλοντικών συμφωνιών, αναφέρθηκε στην Σύμβαση Πλαίσιο για την Κλιματική Αλλαγή, όπως αυτή υπεγράφη το 1975 και την καθιερωμένη ετήσια διάσκεψη των μερών της για την ανανέωσή της. Αναφέρθηκε, στην συνέχεια, στο πρωτόκολλο του Κιότο, στην Συμφωνία του Παρισίου και το Fit for 55 ως ορόσημα συναίνεσης για τις περισσότερες χώρες με ξεκάθαρο πλέον στόχο για το περιβάλλον και πιο συγκεκριμένα, για την μείωσης της θερμοκρασίας της γης ιδανικά κάτω του 1,5 βαθμού Κελσίου.
Η πανδημία, όπως επεσήμανε ο κύριος Παπανδρέου, και το «κλείσιμο» της οικονομίας εκείνη την περίοδο οδήγησαν σε πτώση της τάξεως του 6% στην παραγωγή αερίου του θερμοκηπίου. Όπως σημείωσε – πρέπει να επιτυγχάνουμε αντίστοιχα αποτελέσματα για να εξασφαλίσουμε την τήρηση των περιβαλλοντικών δεσμεύσεων, γεγονός που αναδεικνύει τον όγκο της αναγκαίας μετάβασης.
Συνεχίζοντας, αναφέρθηκε στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία του 2019, η οποία δίνει ώθηση σε μια σειρά νομοθετημάτων με στόχο την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Πρόκειται για μια διατομεακή και ολιστική προσέγγιση που βασίζεται μεταξύ άλλων και στην κυκλική οικονομία.
Παρά την εισβολή στην Ουκρανία και τα ζητήματα ενεργειακής ασφάλειας που ανέκυψαν, δεν σημειώνεται σοβαρή οπισθοχώρηση στους στόχους που έχουν τεθεί για την μετάβαση σε νέες τεχνολογίες και νέες μορφές ενέργειας, σημείωσε ο κύριος Παπανδρέου. Τα μηνύματα από την Ευρώπη είναι μεικτά, καθώς εξήγγειλε παράλληλα και συνέχιση χρήσης υδρογονανθράκων αλλά και άμεση απεξάρτηση από την Ρωσία μέσω ΑΠΕ. Παράλληλα, η μάχη των εξελίξεων μεταξύ των ΗΠΑ, της Κίνας και της Ευρώπης θα δώσει ώθηση στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, καθώς διακυβεύεται η επικράτηση στο πεδίο της νέας οικονομίας που ανοίγεται. Όσοι δεν προχωρήσουν γρήγορα, θα έρθουν αντιμέτωποι με ένα σοβαρό ανταγωνιστικό μειονέκτημα.

Στην συνέχεια τον λόγο είχε η κυρία Αθουσάκη, η οποία έδωσε μια εικόνα του πλαισίου λειτουργίας του τμήματός της και των καθηκόντων της στην Motor Oil. Η λειτουργία του τμήματος αναπτύσσεται στο δίπολο νομοθεσίες, reports, επικοινωνίες, εταιρική διακυβέρνηση και στρατηγική, ανάπτυξη, δημιουργία, εφαρμογή σχεδίου βιώσιμης ανάπτυξης. Ο ρόλος του τμήματος δεν είναι μόνο ελεγκτικός αλλά και καθοδηγητικός, με βασική μέριμνα την παροχή κατεύθυνσης στην διοίκηση. Ο όμιλος Motor Oil, άλλωστε όπως σημείωσε η κυρία Αθουσάκη, έχει καταγράψει αλματώδη πορεία σε ζητήματα που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή.
Ερωτώμενη για τις προκλήσεις του μέλλοντος αναφέρθηκε στο βασικό «τρίλημμα». Η ενέργεια πρέπει να είναι ταυτόχρονα ασφαλής, να συμβάλει στην βιώσιμη ανάπτυξη και να είναι και προσιτή για όλους.
Ο όμιλος Motor Oil, έχοντας και ως στόχο να μειώσει κατά 30% τις άμεσες (Scope 1) και κατά 30% τις έμμεσες εκπομπές (Scope 2) ως το 2030, προχωρά με ένα υβριδικό μοντέλο που συνδυάζει το παραδοσιακό διυλιστήριο με ένα bio διυλιστήριο. Το υβριδικό αυτό μοντέλο εξασφαλίζει την οικονομική βιωσιμότητα ενώ τα κέρδη θα επενδυθούν τόσο στην συντήρηση και ψηφιοποίηση του διυλιστηρίου όσο και στις νέες τεχνολογίες ενέργειας. Ήδη ο όμιλος Motor Oil συμπράττει με την ΔΕΗ και τον όμιλο Ελλάκτωρ στο πεδίο του υδρογόνου και του ανέμου, αντίστοιχα ενώ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην διαχείριση των απορριμμάτων.
Χαρακτηριστικά σημείωσε η κυρία Αθουσάκη ότι ο Όμιλος Motor Oil είναι μία “multienergy company”.
Αναφερόμενη σε μία ακόμη μεγάλη πρόκληση, έκανε λόγο για το EU Taxonomy και τους αυστηρούς όρους που αυτό θέτει, καθυστερώντας τρόπον τινά την γρήγορη μετάβαση.
Όσον αφορά τους επενδυτές έκανε λόγο για δύο κατηγορίες επενδυτών με διαφορετική ευαισθησία στα θέματα ESG. Ωστόσο, λόγω των ευρωπαϊκών νομοθεσιών, του EU Taxonomy και των αξιολογήσεων των ιδρυμάτων οι επενδυτές ενθαρρύνονται να επενδύουν σε εταιρείες που πληρούν τις προϋποθέσεις βιωσιμότητας.
Η κυρία Αθουσάκη κλείνοντας, έδωσε έμφαση στην ανάγκη οι θεματικές ESG να ενταχθούν σε όλα τα πανεπιστήμια και κάλεσε τους νέους να ενημερώνονται για τα νέα δεδομένα και να αποκτούν συνεχώς νέα δεξιότητες από διαφορετικούς τομείς (δεξιότητες οικονομικές, τεχνικές, νομικές, ανθρώπινης διαχείρισης).
Η κυρία Λειβαδάρου εστίασε την ομιλία της στο πεδίο των υποδομών και έδωσε μια σαφή εικόνα της πραγματικότητας σχολιάζοντας το γεωπολιτικό, ευρωπαϊκό και εγχώριο πλαίσιο. Μετά την πανδημία και την ενεργειακή κρίση που είχαν ως αντίκτυπο την αύξηση των τιμών της ενέργειας, την αύξηση των τιμών των αγαθών και την αποδιοργάνωση της εφοδιαστικής αλυσίδας λόγω έλλειψης πρώτων υλών επήλθε σοβαρή μεταβολή και στο υπολογισμένο κόστος των έργων υποδομής ως απόρροια αυτών των συνθήκων. Τόνισε την ανάγκη θωράκισης της χώρας όσον αφορά την ενεργειακή ασφάλεια και ανεξαρτησία ενώ ανέδειξε το γεγονός ότι η ενεργειακή μετάβαση έχει κόστος που σχετίζεται με τον εκσυγχρονισμό και τη δημιουργία νέων υποδομών. Παράλληλα, επεσήμανε την ανάγκη παραγωγής ενέργειας σε εθνικό επίπεδο με απόλυτα προβλέψιμο κόστος.
Το μέλλον, σημείωσε η κυρία Λειβαδάρου, βρίσκεται στους ενεργειακούς κόμβους που θα καθιστούν αυτόνομες και ανεξάρτητες ολόκληρες περιοχές. Το μέγεθος των περιοχών θα εξαρτάται από την ποιότητα των υποδομών. Προκειμένου κάτι τέτοιο να είναι εφικτό και στην Ελλάδα αποτελεί αδήριτη ανάγκη η στοχοθεσία της ΕΕ να μετουσιωθεί σε νομικό πλαίσιο με καθαρό χωροταξικό και σε ύπαρξη συστημάτων που θα ελέγχουν την αδειοδότηση, την κατασκευή, την λειτουργία και την συντήρηση των έργων.
Σε αυτή την προσπάθεια ενεργειακής μετάβασης πρέπει να είναι σύμμαχος και η κοινωνία, υπογράμμισε η κυρία Λειβαδάρου, με την ένταξη των νοικοκυριών στα νέα έργα. Παράδειγμα αποτελούν τα ενεργειακά πάρκα/ συνεταιρισμοί ενέργειας που λειτουργούν στην βάση εξισορρόπησης κατανάλωσης και παραγωγής και γνωρίζουν σημαντική άνθιση σε ολόκληρη την Ευρώπη. Τέλος, η κυρία Λειβαδάρου υποστήριξε ότι το RRF αποτελεί μία εγγύηση ενίσχυσης «πράσινων» κινήσεων από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό.
Η κυρία Κιουμουρτζή στην ομιλία της παρουσίασε το πρόγραμμα Prinos της εταιρείας Energean, το οποίο βρίσκεται σε στάδιο σχεδιασμού. Κεντρικός στόχος του προγράμματος είναι η αποθήκευση των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα. Βασική αρμοδιότητα της ομάδας που ηγείται η κυρία Κιουμουρτζή είναι η μελέτη του υπεδάφους. Το πρόγραμμα Prinos αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά εγχειρήματα της Energean προκειμένου να πετύχει τον στόχο του net-zero ως το 2050. Για την υλοποίηση του στόχου αυτού, η εταιρεία προχώρησε σε σειρά ενεργειών όπως η μετάβαση της παραγωγής από πετρέλαιο σε αέριο, επικεντρώθηκε στην ανάπτυξη προγραμμάτων που ασχολούνται με την μείωση των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα και επένδυσε σε προγράμματα που βασίζονται στην εύρεση φυσικών τρόπων για την επίτευξη του ανωτέρω στόχου. Στην συνέχεια, δόθηκε έμφαση στις προκλήσεις που συναντά το πρόγραμμα τόσο σε τεχνικό όσο και σε νομικό επίπεδο. Τέλος, σημείωσε ότι στην αγορά παρατηρείται σημαντική πρόοδος στην ανάπτυξη ενός ώριμου περιβάλλοντος, το οποίο θα ενισχύει την υλοποίηση έργων που έχουν ως αντικείμενό τους την αποθήκευση του διοξειδίου του άνθρακα, όπως ακριβώς και το πρόγραμμα Prinos.
Η συζήτηση του πάνελ ολοκληρώθηκε με την τοποθέτηση του κυρίου Πάνου. Ο κύριος Πάνος στην αρχή των τοποθετήσεων του επεσήμανε ότι η ενέργεια έχει ανελαστικά χαρακτηριστικά κοινωνικού αγαθού. Στην συνέχεια αναφέρθηκε στο εικοσιτετράωρο πρόγραμμα προσομοίωσης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, όπως το έχει διαμορφώσει η Enel Green Power Hellas, το οποίο συνιστά συνίσταται σε ένα σύστημα προβλέψεων τόσο για το πώς θα «κινηθούν» οι τιμές και όσο και για το πώς θα διαμορφωθεί το ενεργειακό μείγμα συνολικά. Οι προβλέψεις αυτές είναι μείζονος σημασίας για την λήψη επενδυτικών αποφάσεων. Σημείωσε,την ανάγκη να γίνουν γρηγορότερα βήματα προς την ενίσχυση των ΑΠΕ στην ΕΕ που συνοδεύονται από μονάδες αποθήκευσης, καθώς αυτές μπορούν να αποτελέσουν βιώσιμες λύσεις στο πρόβλημα της ενεργειακής απεξάρτησης. Κλείνοντας την ομιλία του, υπογράμμισε την ανάγκη αλλαγής του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ενέργεια, υπενθυμίζοντας την σημασία της εξοικονόμησης ενέργειας ως άμεσης απάντησης στο ενεργειακό πρόβλημα, αλλά και τη σημασία διαμόρφωσης κουλτούρας στους καταναλωτές γύρω από μοντέλα στα οποία δίνεται η δυνατότητα επιλογής στους τελικούς καταναλωτές -προκειμένου να καταστεί η ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές ανταγωνιστική και ελκυστική.