Επισκόπηση Συζήτησης – Sustainable Future V | Industry in Practice: How ESG Becomes Strategy, Risk & Opportunity
Στις 25 και 26 Μαΐου 202 πραγματοποιήθηκε στην Τράπεζα της Ελλάδος η εκπαιδευτική διημερίδα «Sustainable Future V | Industry in Practice: How ESG Becomes Strategy, Risk & Opportunity». Η Σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικών μεταβολών, αυξημένων εποπτικών απαιτήσεων, τεχνολογικής επιτάχυνσης και ραγδαίας ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης, το συνέδριο εξέτασε τη βιωσιμότητα όχι ως θεωρία, αλλά ως εργαλείο στρατηγικής και ανταγωνιστικότητας.
Η εκδήλωση δεν θα ήταν εφικτή χωρίς την πολύτιμη υποστήριξη των Τράπεζα της Ελλάδος, Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών, Alpha Bank, Motor Oil, Πειραιώς, ΔΕΗ, Grant Thornton και το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης (ΚΕΔΙΒΙΜ) του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Ομιλητές Εκδήλωσης
Στον παρόν παρουσιάζονται οι θέσεις του συνόλου των ομιλητών. Στη φετινή διεξαγωγή μας τιμήσαν οι κ. Γκίκας Χαρδούβελης, Πρόεδρος Διοικητικού Συμβουλίου, Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, κ. Βασίλειος Βασδέκης, Πρύτανης, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, κ. Χρήστος Ντουχάνης, Αντιπρόεδρος, Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), κα. Έλενα Αθουσάκη, Chief Sustainability Officer, Motor Oil Group, κα. Κατερίνα Παϊσίου, Ειδικός σε θέματα Βιώσιμης Χρηματοδότησης, Κέντρο Κλιματικής Αλλαγής και Βιωσιμότητας, Τράπεζα της Ελλάδος, κ. Francesco Cometa, Senior Officer, Review and Evaluation Process Department, Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, κα. Άννα Βάσιλα, Sustainability and Industry Affairs Manager, Διεθνής Αερολιµένας Αθηνών, κ. Αχιλλέας Ιωακειµίδης, Chief Sustainability Officer, Όμιλος ΔΕΗ, κ. Ορέστης Ομράν, Partner, DLA Piper, κ. Δηµήτριος Δηµόπουλος, Head of Sustainability Center, Πειραιώς, κ. Δημήτρης Καζάζογλου – Σκούρας , Group ESG Coordinator, Alpha Services & Holdings S.A, κα.Δήμητρα Παλληκάρη, Legal Head, Eurobank, κα. Χριστίνα Τσιρώνη, Partner, Head of Sustainability & Governance Services, Grant Thornton, κ. Αθανάσιος Σάκκας, Διευθυντής, ΚΕΔΙΒΙΜ & Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής, Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Σπυρίδων Μπλαβούκος, Καθηγητής, Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, κ. Αλέξανδρος Φλώρος, Sustainable Finance Officer, Euronext Athens, κα. Ηλιάνα Πέτα, Sustainability Reporting Specialist, Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών, κα. Αθηνά Τσιρώνη, Sustainability Specialist, Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών, κα. Μαρία Αναστασοπούλου, Senior Associate, Get Involved και κ. Σπύρος Νούσης, Director of Development and External Offers, SAFIA.
Keynote Speech – Ημέρα 1η
Ο κ. Ντουχάνης, εκκίνωντας τις ομιλίες του Sustainable Future V, επικεντρώθηκε στη νομική διάσταση της βιώσιμης ανάπτυξης, αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο αυτή αποτυπώνεται στο ελληνικό Σύνταγμα. Επισήμανε ότι η βιωσιμότητα δεν αποτελεί αποκλειστικά οικονομικό ή περιβαλλοντικό ζήτημα, αλλά συνδέεται άμεσα με τη κοινωνική συνοχή, την κοινωνική ασφάλιση και την ασφάλεια δικαίου.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη ύπαρξης προβλεψιμότητας για τη Διοίκηση, τους πολίτες και τους επενδυτές. Όπως ανέφερε, η ασφάλεια δικαίου προστατεύει τις νόμιμες προσδοκίες όσων έχουν επενδύσει ή ενεργήσει βάσει μιας συγκεκριμένης έννομης κατάστασης, χωρίς όμως να αναιρεί την ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η σχέση περιβάλλοντος και οικονομικής ανάπτυξης έχει μεταβληθεί σημαντικά. Από μια αρχικά ανταγωνιστική σχέση, έχει πλέον εξελιχθεί σε μια περισσότερο συνθετική προσέγγιση, όπου ο χωρικός σχεδιασμός και οι περιβαλλοντικές παράμετροι ενσωματώνονται ήδη από τα πρώτα στάδια λήψης αποφάσεων.
Τέλος, υπογράμμισε ότι η ασφάλεια δικαίου παραμένει ζητούμενο. Η Διοίκηση οφείλει να σέβεται τη νομολογία, ενώ οι επενδυτές να τηρούν τη διαδικαστική νομιμότητα, ώστε η βιώσιμη ανάπτυξη να βασίζεται σε σαφείς κανόνες και θεσμική συνέπεια.
Firechat Discussion: Σταδιοδρομία και επαγγελματικές προοπτικές στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα – Ο κλάδος της βιωσιμότητας
Ο κ. Cometa επικεντρώθηκε στον ρόλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) ως θεσμού που λειτουργεί ως θεματοφύλακας των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων, με τη βιωσιμότητα να αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονες της δράσης της. Όπως ανέφερε, η ΕΤΕπ διαμορφώνει έμμεσα αλλά ουσιαστικά τις συνθήκες χρηματοδότησης, ενσωματώνοντας κριτήρια βιωσιμότητας στη λήψη αποφάσεων.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διεπιστημονική φύση της βιωσιμότητας. Νομικοί, οικονομολόγοι και data scientists συνεργάζονται συνεχώς για την αξιολόγηση ESG κινδύνων, τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, την εποπτεία τραπεζών και τη διαχείριση φυσικών κινδύνων, όπως πλημμύρες και πυρκαγιές. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρθηκε η αξιολόγηση κινδύνων μετάβασης στον ευρωπαϊκό αυτοκινητιστικό κλάδο.
Παράλληλα, ο κ. Cometa αναφέρθηκε στον ρόλο της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στην εργασία των ευρωπαϊκών θεσμών. Τόνισε ότι η ΤΝ μπορεί να ενισχύσει την παραγωγικότητα, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει σαφής ανθρώπινη εποπτεία και ανάληψη ευθύνης.
Τέλος, υπογράμμισε ότι τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα προσφέρουν σημαντικές ευκαιρίες σε νέους επαγγελματίες. Κρίσιμα στοιχεία δεν είναι μόνο η εξειδίκευση, αλλά η περιέργεια, η ευελιξία και η διάθεση συνεχούς μάθησης.
Ενέργεια, Υποδομές και Ανθεκτικότητα σε ένα περιβάλλον διαρκών αλλαγών
Ο κ. Ιωακειμίδης άνοιξε τις τοποθετήσεις του πάνελ, αναδεικνύοντας τη σημασία της βιωσιμότητας στον τομέα των υποδομών. Όπως υπογράμμισε, η ασφάλεια αποτελεί τη βασική προϋπόθεση για κάθε υποδομή, χωρίς αυτήν δεν μπορούμε να μιλήσουμε για κάτι άλλο, ενώ η βιωσιμότητα συνιστά αναγκαίο όρο για την επιτυχή υλοποίηση της ενεργειακής μετάβασης. Στο πλαίσιο αυτό, τόνισε ότι απαιτούνται σύγχρονα και ανθεκτικά δίκτυα, ικανά να υποστηρίξουν νέες μορφές παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας.
Αναφερόμενος στη στρατηγική της ΔΕΗ, σημείωσε ότι η στροφή προς τη βιωσιμότητα και τις Ανανεώσιμες Πήγες Ενεργείας (ΑΠΕ) δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική επιλογή, αλλά κεντρική επιχειρηματική στρατηγική. Η αλλαγή αυτή συνδέεται με την ανακατεύθυνση κεφαλαίων, την απανθρακοποίηση και τη δημιουργία νέων προϊόντων και ευκαιριών, όπως η ηλεκτροκίνηση, οι αντλίες θερμότητας και τα data centers.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στους στόχους απολιγνιτοποίησης, στη μείωση των εκπομπών και στην ενίσχυση της παραγωγικής ισχύος μέσω νέων επενδύσεων. Όπως υπογράμμισε, η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα αυξάνει την έκθεση σε γεωπολιτικές κρίσεις. Επομένως, η απολιγνιτοποίηση αποτελεί στρατηγική επιλογή ανθεκτικότητας, αλλά και προϋπόθεση για ένα πιο βιώσιμο ενεργειακό μοντέλο.
Ο κ. Ομράν προσεγγίζοντας τη βιωσιμότητα, μέσα από την εμπειρία του ως νομικός σύμβουλος εταιρικών συναλλαγών, τόνισε την ανάγκη για ρεαλισμό και προσαρμοστικότητα. Όπως ανέφερε, με εξαίρεση τις αμιγώς πράσινες επενδύσεις, το ESG δεν αποτελεί πάντοτε την κορυφαία προτεραιότητα σε μια συναλλαγή. Αντίθετα, εντάσσεται σε ένα ευρύτερο και πολυδιάστατο πλαίσιο, όπου οικονομικοί, φορολογικοί, κανονιστικοί και εμπορικοί παράγοντες συνεκτιμώνται για την τελική λήψη αποφάσεων.
Απευθυνόμενος στο νεανικό ακροατήριο, σημείωσε ότι ένας junior δικηγόρος, που εργάζεται στο αντικείμενο των συναλλαγών, στο πλαίσιο της δέουσας επιμέλειας μπορεί να κληθεί να εξετάσει τη συμμόρφωση με διατάξεις που αφορούν ESG κριτήρια. Ωστόσο, υπογράμμισε τη σημασία της βαθιάς κατανόησης της αγοράς, των χρηματοοικονομικών δεδομένων και της φορολογικής στρατηγικής που θα πρέπει να καλλιεργεί ένας νέος επαγγελματίας στο χώρο.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η απομάκρυνση από απαρχαιωμένα assets αποτελεί ευρύτερη διεθνή τάση, καθώς οι επενδυτές αναζητούν υποδομές με μακροπρόθεσμη προοπτική. Τόνισε, όμως, ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να εξετάζεται αποκομμένα από τη γεωπολιτική πραγματικότητα.
Στο πλαίσιο αυτό, ορισμένες υφιστάμενες υποδομές μπορούν να λειτουργήσουν ως μεταβατική γέφυρα. Η ισορροπία μεταξύ κλιματικών στόχων, ενεργειακής ασφάλειας και οικονομικής βιωσιμότητας απαιτεί ευελιξία, σαφή κρίση και θεσμικό ρεαλισμό.
Η κα Βάσιλα συνεχίζοντας τις ομίλιες του πάνελ ανέδειξε τον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών (ΔΑΑ) ως έμπρακτο παράδειγμα υποδομής που συνδέει την ανάπτυξη με τη βιωσιμότητα και τη χρηματοδότηση. Αναφερόμενη στη μετάβαση από το αεροδρόμιο του Ελληνικού στα Σπάτα, σημείωσε ότι η νέα υποδομή επέτρεψε τη δημιουργία ενός ευρύτερου οικοσυστήματος, με σημαντικό άμεσο και έμμεσο οικονομικό αποτύπωμα.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη σημασία του κανονιστικού πλαισίου και της Airport Development Agreement, που διαμορφώνει τους όρους λειτουργίας και ανάπτυξης του αεροδρομίου. Όπως υπογράμμισε, για την άντληση χρηματοδότησης μια υποδομή πρέπει να αποδεικνύει ότι είναι ανθεκτική και βιώσιμη σε βάθος χρόνου.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ολοκλήρωση του roadmap Route 2025, μέσω του οποίου το ΔΑΑ πέτυχε τον στόχο για net zero emissions στα Scope 1 και 2. Η επίτευξη αυτή ενίσχυσε τόσο την ασφαλισιμότητα όσο και τη δυνατότητα χρηματοδότησης της επέκτασης.
Τέλος, τόνισε ότι η βιωσιμότητα είναι ενσωματωμένη στη διακυβέρνηση της εταιρείας, συνδεόμενη ακόμη και με τις αμοιβές των στελεχών.
Η επόμενη γενιά επαγγελματιών: Η βιωσιμότητα στις εισηγμένες εταιρείες
Η κα. Πέττα επικεντρώθηκε στις προκλήσεις του ESG reporting, τονίζοντας ότι δεν πρόκειται για μια απλή γραφειοκρατική διαδικασία, αλλά για μια συλλογική προσπάθεια που απαιτεί συντονισμό, τεχνική κατανόηση και οργανωσιακή συνεργασία.
Όπως ανέφερε, το reporting προϋποθέτει βαθιά κατανόηση των κανονιστικών απαιτήσεων, οι οποίες δεν είναι πάντοτε πλήρως ομογενοποιημένες. Παράλληλα, απαιτεί αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ διαφορετικών τμημάτων, σχέσεις εμπιστοσύνης εντός του οργανισμού και ακριβή αξιολόγηση της ποιότητας και της ποσότητας των διαθέσιμων δεδομένων.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο γεγονός ότι η διαδικασία αυτή λειτουργεί ως ένα ουσιαστικό reality check για την εταιρεία. Μέσω του reporting, ένας οργανισμός έχει την ευκαιρία να αντηληφθεί τα δυνατά του σημεία και που υφίστανται περιθώρια βελτίωσης και κατά πόσο οι στόχοι του ευθυγραμμίζονται με την πραγματική του λειτουργία.
Τέλος, η κα Πέττα παρότρυνε τους νέους επαγγελματίες να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες ESG μέσα από το δικό τους τμήμα ακόμη και αν το αντικείμενο της εργασίας τους δεν σχετίζεται άμεσα με τη βιωσιμότητα, αξιοποιώντας το ως ευκαιρία να αναδείξουν τη στρατηγική τους σκέψη και να γίνουν οι ίδιοι φορείς της αλλαγής στην καθημερινότητα της επιχείρησης.
Ο κ. Φλώρος επικεντρώθηκε στις επαγγελματικές προοπτικές που δημιουργεί η ενασχόληση με τη βιωσιμότητα και το ESG, ιδίως για νέους επαγγελματίες που ξεκινούν από junior θέσεις. Όπως ανέφερε, το ESG μπορεί να λειτουργήσει ως πεδίο που προσφέρει συνολική εικόνα της λειτουργίας μιας επιχείρησης.
Τόνισε ότι ο βαθμός ενσωμάτωσης του ESG εξαρτάται από το μέγεθος και τη φάση ανάπτυξης κάθε εταιρείας. Για τις μικρότερες επιχειρήσεις η συζήτηση παραμένει πιο σύνθετη, ενώ οι εισηγμένες εταιρείες διαθέτουν πιο δομημένο πλαίσιο, εξειδικευμένες ομάδες και υποστήριξη από συμβούλους.
Μέσα από τη δική του πορεία, υπογράμμισε τη σημασία της περιέργειας και της συνεχούς μάθησης. Τέλος, ανέφερε ότι η ενασχόληση με τη double materiality δίνει την ευκαιρία σε νέους επαγγελματίες να έρθουν σε επαφή με ανώτατα στελέχη ήδη από τα πρώτα χρόνια της σταδιοδρομίας τους, προσφέροντας ένα σημαντικό «διαβατήριο» βαθύτερης κατανόησης της επιχειρηματικής λειτουργίας.
Η κα. Τσιρώνη αναφερόμενη στην προσωπική και επαγγελματική της διαδρομή, με σπουδές στην περιβαλλοντολογία και στη δημόσια/περιβαλλοντική υγεία, καθώς και με εμπειρία στους τομείς της επικοινωνίας και του marketing, ανέδειξε πως στον χώρο της βιωσιμότητας απασχολούνται επαγγελματίες με διαφορετικά υπόβαθρα, λόγω ακριβώς της ποικιλόμορφης φύσης του αντικειμένου.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ικανότητα των νέων επαγγελματιών να «μεταφράζουν» και να συνθέτουν πληροφορία. Στον τομέα της βιωσιμότητας, αυτό σημαίνει να μπορούν να συλλέγουν μεγάλο όγκο δεδομένων από διαφορετικά τμήματα και να τον μετατρέπουν σε ουσιαστική και κατανοητή πληροφόρηση.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η βιωσιμότητα λειτουργεί ως ομπρέλα που συνδέεται με κάθε επιστημονικό αντικείμενο, ενώ η συνεχής μεταβολή του κανονιστικού πλαισίου απαιτεί υψηλή προσαρμοστικότητα.
Κλείνοντας, συμβούλεψε τους νέους να μην εστιάζουν μόνο σε τίτλους θέσεων ή πτυχίων, αλλά να κάνουν διαρκές gap assessment: τι μπορούν να προσφέρουν, τι τους λείπει και πώς μπορούν να εξελίσσονται με συνέπεια.
Motor Oil Workshop: Βιωσιμότητα στην πράξη: Στρατηγική, μετάβαση και επιχειρησιακές προκλήσεις
Στο workshop της Motor Oil που πραγματοποιήθηκε από την κα. Αθουσάκη αναδείχθηκε η βιωσιμότητα ως στρατηγικό εργαλείο διαλόγου και λήψης αποφάσεων, και όχι ως μια τυπική διαδικασία συμμόρφωσης. Η Motor Oil αποτελεί ένα πολυδιάστατο ενεργειακό όμιλο, με το sustainability reporting να λειτουργεί ως μέσο ουσιαστικής επικοινωνίας με επενδυτές, προμηθευτές, πελάτες, δημόσιους φορείς και την κοινωνία.
Κεντρικό σημείο της συζήτησης ήταν το double materiality, δηλαδή η αξιολόγηση τόσο των κινδύνων για την εταιρεία (μέσω των οικονομικών αποτελεσμάτων της) όσο και των επιπτώσεων της εταιρείας στο περιβάλλον και την κοινωνία. Τονίστηκε ότι η διαδικασία αυτή πρέπει να επαναλαμβάνεται συστηματικά, καθώς οι προτεραιότητες, τα δεδομένα και οι κανονιστικές απαιτήσεις μεταβάλλονται συνεχώς.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη για σαφή και αξιόπιστα ESG reports, με βασικούς δείκτες που αποτυπώνουν όχι μόνο την πρόοδο, αλλά και τις περιοχές όπου απαιτείται βελτίωση. Παράλληλα, η σύνδεση ESG στόχων με τις αμοιβές στελεχών αναδείχθηκε ως μηχανισμός λογοδοσίας.
Το workshop κατέληξε ότι η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί μια σύνθετη εξίσωση μεταξύ κλιματικών στόχων, κόστους, γεωπολιτικής, τεχνολογίας και επιχειρησιακής βιωσιμότητας.
Keynote Speech – Ημέρα 2η
Ο κ. Βασδέκης επικεντρώθηκε στη μετεξέλιξη του ESG από υποχρέωση συμμόρφωσης σε εργαλείο στρατηγικής αξίας για τις επιχειρήσεις. Όπως ανέφερε, το ESG δεν λειτουργεί πλέον μόνο ως κανονιστική απαίτηση, αλλά ως παράγοντας που επηρεάζει την πρόσβαση σε κεφάλαια, την ποσοτικοποίηση και διαχείριση κινδύνων, καθώς και την ενίσχυση της επιχειρηματικής ανθεκτικότητας.
Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε ότι η βιωσιμότητα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κόστος συμμόρφωσης, αλλά ως επένδυση στη μακροπρόθεσμη δημιουργία αξίας.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στον ρόλο του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών στη σύνδεση της ακαδημαϊκής γνώσης με την πραγματική οικονομία. Μέσα από την ερευνητική δραστηριότητα, τα μεταπτυχιακά προγράμματα και το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης (ΚΕΔΙΒΙΜ), το ΟΠΑ συμβάλλει στην ανάπτυξη δεξιοτήτων που ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη συνεχούς εκπαίδευσης, καθώς οι επιχειρήσεις αναζητούν επαγγελματίες με κατάλληλες δεξιότητες και προσαρμοστική ικανότητα. Έτσι, η βιωσιμότητα ενσωματώνεται σταδιακά ως πεδίο γνώσης, στρατηγικής και επαγγελματικής εξέλιξης.
Ο κ. Χαρδούβελης επικεντρώθηκε στις επιπτώσεις της γεωπολιτικής αβεβαιότητας στην οικονομία, τις τιμές ενέργειας και τις εφοδιαστικές αλυσίδες. Όπως ανέφερε, η τρέχουσα δυναμική συχνά συγκρίνεται με εκείνη της δεκαετίας του 1970, με μια κρίσιμη διαφορά: οι σύγχρονες οικονομίες εμφανίζουν μικρότερη εξάρτηση από την ενέργεια, γεγονός που περιορίζει τον συνολικό αντίκτυπο της διαταραχής.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις μακροοικονομικές προβλέψεις, σύμφωνα με τις οποίες μια αύξηση της τιμής του πετρελαίου μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ανάπτυξη, αλλά σε περιορισμένο βαθμό. Παράλληλα, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα αναμένεται να ενισχυθεί προσωρινά, πριν αποκλιμακωθεί, ενώ οι αγορές εμφανίζονται σχετικά καθησυχασμένες .
Στη συνέχεια, ο κ. Χαρδούβελης αναφέρθηκε στην εικόνα του τραπεζικού τομέα, υπογραμμίζοντας την ανθεκτικότητα που έχει ενισχυθεί μέσα από αυστηρότερη εποπτεία, reverse stress tests και on-site inspections.
Τέλος, στάθηκε στην πορεία των ελληνικών τραπεζών, και την ισχυρή κεφαλαιακή επάρκεια και ρευστότητα που μετριάζουν τους γεωπολιτικούς κινδύνους, διασφαλίζοντας τη βιώσιμη πορεία τους.
Γεωπολιτικές εξελίξεις & προκλήσεις για την Ευρωπαϊκή Ένωση
Ο κ. Μπλαβούκος ανέλυσε τις γεωπολιτικές εξελίξεις που αναδιαμορφώνουν το διεθνές σύστημα, θέτοντας ένα κρίσιμο ερώτημα: σε ένα περιβάλλον μόνιμης αστάθειας, μπορεί η συζήτηση για το ESG και τους κλιματικούς στόχους να παραμείνει ανεπηρέαστη;
Υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση λειτουργεί κυρίως αντιδραστικά απέναντι στις κρίσεις, μαθαίνοντας μέσα από αυτές, αλλά συχνά με υψηλό κόστος. Παράλληλα, ανέδειξε τη μετάβαση από την πιο αισιόδοξη αντίληψη του 2003 σε έναν πιο πραγματιστικό γεωπολιτικό κόσμο, όπου η στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης προϋποθέτει και ενεργειακή αυτονομία.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον τεχνολογικό κατακερματισμό, με την ανάδυση διαφορετικών «κόσμων» τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και στην αδυναμία της ΕΕ να αντιμετωπίσει εύκολα το κόστος ενός νέου ψυχρού πολέμου.
Κλείνοντας, ο κ. Μπλαβούκος ανέδειξε ότι η γεωπολιτική αστάθεια επηρεάζει άμεσα τη βιώσιμη ανάπτυξη. Το βασικό δίλημμα για την Ευρώπη είναι η ισορροπία ανάμεσα στην αμυντική ετοιμότητα, την ενεργειακή αυτονομία και την πράσινη μετάβαση.
Firechat Discussion: Κλίμα, οικονομία και η ευρύτερη εικόνα για τους επαγγελματίες του μέλλοντος
Η κα. Κατερίνα Παϊσίου ανέλυσε τον ρόλο των Κεντρικών Τραπεζών στη διαχείριση των κλιματικών κινδύνων, επισημαίνοντας ότι η κλιματική αλλαγή και οι παράγοντες ESG δεν αποτελούν ξεχωριστή δραστηριότητα για το τραπεζικό σύστημα, αλλά ενσωματώνονται οργανικά στις υφιστάμενες λειτουργίες του.
Tόνισε ότι οι κλιματικοί κίνδυνοι επηρεάζουν άμεσα τόσο τη σταθερότητα των τιμών όσο και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, καθώς μπορούν να επηρεάσουν την πραγματική οικονομία, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και την ικανότητα αποπληρωμής δανείων. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στο πλάνο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) για την ενσωμάτωση της κλιματικής διάστασης, αλλά και στις δράσεις της Τράπεζας της Ελλάδος μέσω του Κέντρου Κλιματικής Αλλαγής και Βιωσιμότητας.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο εποπτικό πεδίο, στα κλιματικά stress tests, στη διαφάνεια των επενδυτικών χαρτοφυλακίων και στην ανάγκη σωστής διαχείρισης της πράσινης μετάβασης υπό τις σημερινές συνθήκες ενεργειακής αβεβαιότητας.
Κλείνοντας, η κ. Παϊσίου τόνισε στο νεανικό ακροατήριο πως η βιωσιμότητα αποτελεί διεπιστημονικό πεδίο με σημαντικές προοπτικές.
Βιωσιμότητα, τράπεζες και πραγματική οικονομία
Ο κ. Δημόπουλος ανέλυσε τον ρόλο των τραπεζών στη βιώσιμη μετάβαση, επισημαίνοντας ότι η κλιματική αλλαγή και η απώλεια βιοποικιλότητας επηρεάζουν άμεσα την οικονομία και, κατ’ επέκταση, το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Τόνισε ότι τα ζητήματα αυτά δεν μπορούν να βασίζονται μόνο στην εθελοντική ευαισθησία των επιχειρήσεων,. Παράλληλα, σημείωσε ότι οι τράπεζες, μέσω των χρηματοδοτήσεών τους, μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά την βιώσιμη κατεύθυνση των επιχειρήσεων, λειτουργώντας μέσα σε ένα ευρύτερο οικοσύστημα επενδυτών, εποπτών και διεθνών πρωτοβουλιών.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη συνεργασίας εντός των οργανισμών, καθώς η βιωσιμότητα λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος μεταξύ Διαχείρισης Κινδύνων, Εμπορικών Διευθύνσεων και άλλων τμημάτων. Ο κ. Δημόπουλος υπογράμμισε επίσης ότι η συζήτηση δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στο περιβάλλον, αλλά να περιλαμβάνει και τον κοινωνικό πυλώνα.
Κλείνοντας, ανέδειξε ότι η μετάβαση έχει κόστος και απαιτεί σύμπραξη του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα. Όπως χαρακτηριστικά σημείωσε, «χωρίς κερδοφορία δεν υφίσταται βιωσιμότητα».
Η κα. Παλληκάρη παρουσίασε τους τρεις πυλώνες του ESG, αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο συνδέονται με τη λειτουργία των επιχειρήσεων και ειδικότερα του τραπεζικού συστήματος.
Στον περιβαλλοντικό πυλώνα, αναφέρθηκε στη διαχείριση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος, στις εκπομπές άνθρακα και στις ενεργειακές ανάγκες, ιδίως σε κλάδους όπως η βιομηχανία και η ναυτιλία. Στον κοινωνικό πυλώνα, έδωσε έμφαση στον άνθρωπο, μέσα από ζητήματα όπως η διαφορετικότητα, η συμπερίληψη, οι ίσες ευκαιρίες, οι δίκαιες αμοιβές, το work-life balance και η εκπαίδευση. Αντίστοιχα, στο πυλώνας της διακυβέρνησης ανέδειξε τη διαφάνεια, την κανονιστική συμμόρφωση και τους μηχανισμούς ελέγχου.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην εταιρική διακυβέρνηση, η οποία, αν και συχνά είναι ο λιγότερο ορατός πυλώνας, αποτελεί τον μηχανισμό που μετατρέπει τη δέσμευση σε πράξη. Συνδέει τη στρατηγική με την καθημερινή λειτουργία και ενισχύει την αξιοπιστία ενός οργανισμού.
Κλείνοντας, η κ. Παλληκάρη ανέδειξε ότι οι νέοι επιλέγουν εργασιακά περιβάλλοντα που συνδέονται με τις αξίες τους, καθιστώντας το employer branding ζήτημα μακροχρόνιας βιωσιμότητας.
Ο κ. Καζάζογλου-Σκούρας ανέλυσε τον ρόλο των τραπεζών στη χρηματοδότηση της βιώσιμης μετάβασης, επισημαίνοντας ότι όλες οι οικονομίες κινούνται, αργά ή γρήγορα, προς τη βιωσιμότητα. Για τον λόγο αυτό, οι τράπεζες χρειάστηκε να προετοιμαστούν έγκαιρα, ώστε να χρηματοδοτήσουν τη μετάβαση και να διαχειριστούν τους σχετικούς κινδύνους.
Σημείωσε ότι η σταδιακή δημιουργία χρονοσειρών δεδομένων ESG δείχνει θετική συσχέτιση μεταξύ υψηλών ESG ratings και επιχειρηματικής ανθεκτικότητας. Παράλληλα, τόνισε ότι τα δεδομένα αλλάζουν διαρκώς και ότι λύσεις που σήμερα θεωρούνται ακριβές μπορεί στο μέλλον να καταστούν οικονομικά βιώσιμες.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο γεγονός ότι οι τράπεζες δεν λειτουργούν ως ρυθμιστικός μοχλός, αλλά έχουν υποχρέωση να διαχειρίζονται υπεύθυνα τους κινδύνους και να υποστηρίζουν συμβουλευτικά τους πελάτες τους. Το ESG score αναμένεται να ενσωματωθεί σταδιακά στην παραδοσιακή πιστοληπτική αξιολόγηση.
Κλείνοντας, ανέδειξε τη σημασία της προσαρμοστικότητας και της διαρκούς μάθησης, καθώς η βιωσιμότητα εξελίσσεται καθημερινά.
Ο εξελισσόμενος ρόλος των συμβουλευτικών στη βιωσιμότητα
Η κα. Χριστίνα Τσιρώνη παρουσίασε τον ρόλο του sustainability consulting στον επιχειρηματικό μετασχηματισμό, επισημαίνοντας ότι η βιωσιμότητα δεν περιορίζεται στην κανονιστική συμμόρφωση, αλλά αποτελεί εξέλιξη της σε ολιστική επιχειρηματική στρατηγική.
Ανέδειξε τη σημασία των διεπιστημονικών ομάδων, φέρνοντας ως παράδειγμα την ομάδα της στην Grant Thornton, η οποία συνδυάζει διαφορετικά επιστημονικά υπόβαθρα για να εντοπίζει τις ανάγκες κάθε πελάτη και να χαρτογραφεί το οικονομικό και κλιματικό αποτύπωμα των επιχειρήσεων.
Στον ρόλο του sustainability consulting, πρωτεύουσα σημασία έχει η εμφύσηση της λογικής για τη μετάβαση από το απλό reporting στη δημιουργία πραγματικής αξίας. Αυτό σύμφωνα με την κα Τσιρώνη, επιτυγχάνεται χάρη στην οικοδόμηση σχέσεων εμπιστοσύνης τόσο με τις διοικήσεις όσο και με τα διαφορετικά τμήματα ενός οργανισμού. Παράλληλα, σημειώθηκε ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) μπορεί να αυξήσει την παραγωγικότητα, αλλά δεν αντικαθιστά την ανθρώπινη κρίση, την ανάληψη ευθύνης και τη λογοδοσία.
Κλείνοντας, η κ. Τσιρώνη υπογράμμισε ότι οι νέοι επαγγελματίες στη βιωσιμότητα χρειάζονται στρατηγική σκέψη και διεπιστημονική προσέγγιση, καθώς το ESG αποτελεί μόνιμο μοχλό επιχειρηματικού μετασχηματισμού.
Youth Discussion: Ποιος διαμορφώνει τελικά τη βιωσιμότητα;
Η κα. Αναστασοπούλου ανέλυσε τη σχέση μεταξύ ESG και βιωσιμότητας, επισημαίνοντας ότι η βιωσιμότητα αποτελεί μια ευρύτερη έννοια-ομπρέλα, ενώ το ESG λειτουργεί ως εργαλείο με δείκτες, KPIs και μετρήσιμους στόχους για την προσέγγισή της.
Τόνισε πως η προσέγγιση δεν πρέπει να περιορίζεται σε μια άσκηση κανονιστικής συμμόρφωσης ή σε ένα επικοινωνιακό εργαλείο. Αντιθέτως, χρειάζεται ουσιαστική διαφάνεια, λογοδοσία και ένταξη της βιωσιμότητας στη στρατηγική των επιχειρήσεων, θεσμών και πανεπιστημίων. Παράλληλα, ανέδειξε ότι η βιώσιμη κατανάλωση δεν μπορεί να παρουσιάζεται αποκλειστικά ως ατομική ευθύνη, καθώς συχνά συνδέεται με οικονομικούς περιορισμούς και με την ανάγκη συστημικής αλλαγής.
Η κα. Αναστασοπούλου έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο παράδοξο του fast fashion, όπου η πιο ενημερωμένη γενιά (GenZ) επηρεάζεται ταυτόχρονα από την υπερκατανάλωση, τα social media και το χαμηλό κόστος. Αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη η βιωσιμότητα να ενταχθεί ουσιαστικά στην εκπαίδευση, όχι ως αφηρημένη έννοια, αλλά ως πεδίο εφαρμογής σε όλες τις επιστήμες.
Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι οι νεανικοί οργανισμοί οφείλουν να κάνουν πράξη τις αξίες της διαφάνειας, της συμπερίληψης και της συλλογικής λογοδοσίας.
Ο κ. Νούσης ανέλυσε τη σχέση μεταξύ βιωσιμότητας, ESG και της οπτικής της Gen Z, επισημαίνοντας ότι η βιωσιμότητα αποτελεί τον τελικό στόχο, ενώ το ESG λειτουργεί ως πλαίσιο μέτρησης και αξιολόγησης της πορείας προς αυτόν.
Τόνισε πως αν και τα metrics είναι απαραίτητα για τη λογοδοσία και τη διαφάνεια, αλλά δεν αρκούν όταν χρησιμοποιούνται ως εργαλείο προβολής αντί για ουσιαστική αλλαγή. Στο πλαίσιο αυτό, ανέδειξε τον κίνδυνο του greenwashing και την ανάγκη για ολιστική προσέγγιση, που να περιλαμβάνει την παραγωγή, την εφοδιαστική αλυσίδα, τις κοινωνικές επιπτώσεις και τη χρήση φυσικών πόρων.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη σχέση ατομικής και συλλογικής ευθύνης, καθώς οι βιώσιμες επιλογές συχνά παραμένουν ακριβότερες ή λιγότερο προσβάσιμες για τους νέους. Αντίστοιχα, το παράδειγμα του fast fashion ανέδειξε την απόσταση μεταξύ περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης και καθημερινής καταναλωτικής συμπεριφοράς.
Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι η βιωσιμότητα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως βασική επαγγελματική δεξιότητα, ενώ η Gen Z μπορεί να ενισχύσει το governance μέσα από διαφάνεια, συμμετοχικότητα και ρεαλιστικά βήματα βελτίωσης.
Φωτογραφικό Υλικό